Kraisorn
Introduction
หม่อมไกรสร มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้าไกรสร ต่อมามีพระอิสริยยศเป็น พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงรักษ์รณเรศ (26 ธันวาคม พ.ศ. 2334 – 13 ธันวาคม พ.ศ. 2391) เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชและเจ้าจอมมารดาน้อยแก้ว ทรงเป็นต้นราชสกุล พึ่งบุญ และ สกุล อนิรุทธเทวา
พระประวัติ
หม่อมไกรสรเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชกับเจ้าจอมมารดาน้อยแก้ว ธิดาพระจักรีเมืองนครศรีธรรมราช ประสูติเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2334 ตรงกับวันจันทร์ เดือนยี่ ขึ้นสองค่ำ ปีกุน สัมฤทธิศก จ.ศ. 1210 พระประวัติเมื่อทรงพระเยาวน์นั้น ก.ศ.ร. กุหลาบบันทึกไว้ว่า "พระองค์ท่านเปนจอมปราชญ์ จินตะกระวีบัณฑิตย์ ชาติ์ราชตระกูลสุริยวงศ์อันประเสริฐ" และจากวารสารภาษาอังกฤษที่ชื่อ Siam Repository กล่าวถึงความโดดเด่นโดยเฉพาะด้านการศาสนาและโหราศาสตร์ ว่า "ทรงมีความรู้ทางด้านศาสนาพุทธอย่างดีเยี่ยม เหนือกว่าพระบรมวงศานุวงศ์อื่น ๆ" ด้วยเหตุนี้รัชกาลที่ 2 จึงทรงสถาปนาเป็น กรมหมื่นรักษรณเรศร กำกับกรมสังฆการี ต่อมาในรัชกาลที่ 3 ทรงกำกับกรมวังและอธิบดีกรมพระคชบาลต่อจากพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงเทพพลภักดิ์ ซึ่งเป็นพระเชษฐา
นอกจากนี้หม่อมไกรสร เมื่อยังทรงเป็นกรมหมื่นรักษรณเรศรได้ทรงงานเคียงคู่กับกรมหมื่นเจษฎาบดินทร์มาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 2 และในฐานะพระปิตุลาหรือ "อา" ทรงงานรับใช้ราชการเคียงคู่กับพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเกือบตลอดรัชกาล โปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น กรมหลวงรักษ์รณเรศ และโปรดให้กำกับกรมวัง
ผลงานของหม่อมไกรสร ทรงมีอำนาจหน้าที่อย่างกว้างขวางทั้งในทางการตัดสินคดีความ กำกับกรมวัง ดูแลการจ่ายเบี้ยหวัดประจำปีของพระราชวงศ์และขุนนาง
ในปี พ.ศ. 2381 หม่อมไกรสรเป็นตุลาการชำระความคดีเจ้าจอมอิ่มกับพระสุริยภักดี ซึ่งแม้จำเลยทั้งสองคนจะไม่เคยพบกันคุยตัวต่อตัว แต่มีพ่อสื่อแม่ชักเป็นตัวกลางให้ทั้งสองคน แต่ก็ได้รับพิพากษาประหารชีวิตทั้งชายหญิง
พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 3 ของ เจ้าพระยาทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค) บันทึกเกี่ยวกับหม่อมไกรสร มีประเด็นคำพิพากษา คือ หม่อมไกรสรประพฤติกำเริบ ทำตนเทียมเจ้าในงานลอยกระทง เกลี้ยกล่อมเจ้านาย ขุนนางและซ่องสุมกองทหารรามัญไว้เป็นพวกพ้อง แต่ถูกสอบสวนว่าซ่องสุมผู้คนไว้มากเพื่อคิดกบฏหรือไม่ หม่อมไกรสรตอบปฏิเสธว่า "ไม่ได้คิดกบฏ" แต่เมื่อถามว่า หากเปลี่ยนแผ่นดินเมื่อไหร่ก็จะไม่ยอมเป็นข้าใคร ตุลาการในสมัยนั้นจึงมีคำตัดสินออกมาส่วนหนึ่ง ว่า "...กรมหลวงรักษ์ณรเรศมีความผิด ต้องลดอิสริยศักดิ์สมญาเป็นหม่อม ตลอดทั้งวงศ์วาน..."
นอกจากนี้มูลเหตุอีกอย่างหนึ่งที่พระองค์เจ้าไกรสรถูกถอดอิสริยยศคือ ทรงเลี้ยงโขนผู้ชายไว้มากมาย บรรทมอยู่แต่กับพวกโขนละคร ไม่บรรทมกับพวกหม่อมห้ามในวังเลย รัชกาลที่ 3 มีรับสั่งให้เอาพวกโขนละครมาไต่สวน ได้ความสมกันว่า "...ทรงเป็นสวาทกับพวกละคร ไม่ถึงกับชำเรา แต่เอามือพวกละครและมือของพระองค์ท่านกำคุยหฐานของทั้งสองฝ่ายจนภาวธาตุเคลื่อน..."
หม่อมไกรสรถูกสำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์ที่วัดปทุมคงคา เมื่อวันพุธ เดือนอ้าย แรม 3 ค่ำ ปีวอก สัมฤทธิศก จ.ศ. 1210 ตรงกับวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2391 รวมพระชันษา 56 ปี และเป็นพระราชวงศ์องค์สุดท้ายที่ถูกสำเร็จโทษด้วยวิธีนี้
พระโอรส-พระธิดา
หม่อมไกรสรเป็นต้นราชสกุล พึ่งบุญ ได้รับพระราชทานเป็นลำดับที่ 3 ในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว แต่แปลกกว่าราชสกุลอื่นตรงที่จะนำพระนามของต้นสกุลมาตั้งออกพระนาม ส่วนราชสกุล "พึ่งบุญ" กลับไม่ใช้พระนามของพระองค์เจ้าไกรสร หม่อมไกรสรมีหม่อมหลายท่านแต่ไม่ปรากฏนาม มีพระบุตรทั้งหมด 11 องค์ เดิมมียศเป็น หม่อมเจ้า ที่ต่อมาถูกลดเป็น หม่อม ทั้งหมด ได้แก่
- หม่อมเจ้าหญิงนิลบน พึ่งบุญ
- หม่อมเจ้าหญิงอุบลรัศมี พึ่งบุญ
- หม่อมเจ้าหญิงขนิษฐา พึ่งบุญ
- หม่อมเจ้าชายสิงหรา พึ่งบุญ (พ.ศ. 2362 - ไม่มีข้อมูล)
- หม่อมเจ้าชายกรุง พึ่งบุญ (พ.ศ. 2366 - 9 มิถุนายน พ.ศ. 2431) ภายหลังหม่อมกรุงได้เป็นเจ้ากรมวัดราชโอรส ภรรยาชื่อ หนู บุตรีพระยาวิเศษสงคราม (แก้ว)
- หม่อมราชวงศ์หนูเล็ก พึ่งบุญ
- หม่อมเจ้าชายนก พึ่งบุญ
- เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์แข ในรัชกาลที่ 5
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าผ่องประไพ
- เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์แข ในรัชกาลที่ 5
- หม่อมเจ้าหญิงบุษบง พึ่งบุญ
- หม่อมเจ้าหญิงไม่ปรากฏพระนาม
- หม่อมเจ้าชายเผือก พึ่งบุญ
- หม่อมเจ้าชายโกเมศ พึ่งบุญ
- หม่อมเจ้าอำพล พึ่งบุญ
- พระยาประสิทธิ์ศุภการ (หม่อมราชวงศ์ละม้าย พึ่งบุญ) สมรสกับทัด พึ่งบุญ ณ อยุธยา
- หม่อมหลวงหญิงเชื้อ พึ่งบุญ (ท้าวอินทรสุริยา)
- พลเอก พลเรือเอก เจ้าพระยารามราฆพ (หม่อมหลวงเฟื้อ พึ่งบุญ)
- พลตรี พระยาอนิรุทธเทวา (หม่อมหลวงฟื้น พึ่งบุญ)
- หม่อมหลวงหญิงถนอม พึ่งบุญ
- หม่อมราชวงศ์นุช พึ่งบุญ
- หม่อมหลวงอ้น พึ่งบุญ
- พระยาประสิทธิ์ศุภการ (หม่อมราชวงศ์ละม้าย พึ่งบุญ) สมรสกับทัด พึ่งบุญ ณ อยุธยา
ต้นตระกูล, พึ่งบุญ ณ อยุธยา (กทม), ไกรสรฤทธิ์ , เกษร (มาเก๊า), เท่าที่ปรากฏ
อ้างอิง
- เชิงอรรถ
- ↑ Siam J. Smith. Siam Repository, Vol 1, January 1869, p. 337.
- ↑ เจ้าพระยาทิพากรวงศ์. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 3. (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2538) น. 76.
- ↑ เหตุประหาร "หม่อมไกรสร" เพื่อนยากในรัชกาลที่ 3
- ↑ ภาณุพันธุวงศ์วรเดช, สมเด็จฯ เจ้าฟ้า กรมพระยา. เรื่องเดิม, หน้า 117-118.
- ↑ นัดดา อิศรเสนา ณ อยุธยา. เรื่องเดิม, หน้า 23.
- ↑ การประหารด้วยท่อนจันทน์ครั้งสุดท้าย
- ↑ "ประกาศกระทรวงมุรธาธร เรื่อง ประกาศพระราชทานนามสกุล ครั้งที่ ๑" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 30 (0 ง): 648. 26 มิถุนายน 2456. สืบค้นเมื่อ 24 มิถุนายน 2561.
- ↑ "ข่าวตาย" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 5 (13): 112. 2 สิงหาคม พ.ศ. 2431.
- บรรณานุกรม
- สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. ราชสกุลวงศ์. พิมพ์ครั้งที่ 14, กรุงเทพฯ : สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, 2554. 296 หน้า. หน้า 17-18. ISBN 978-974-417-594-6
- ศุภวัฒย์ เกษมศรี, หม่อมราชวงศ์, และรัชนี ทรัพย์วิจิตร. พระอนุวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าในพระราชวงศ์จักรี. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์บรรณกิจ, พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2549. 360 หน้า. หน้า 25. ISBN 974-221-818-8
ต้นราชสกุลในรัชกาลที่ 1 | |
|---|---|
ต้นราชสกุลในรัชกาลที่ 1 | |
| ราชสกุลฉัตรกุล | พระองค์เจ้าฉัตร |
| ราชสกุลดวงจักร | พระองค์เจ้าดวงจักร |
| ราชสกุลดารากร | พระองค์เจ้าดารากร |
| ราชสกุลทัพพะกุล | พระองค์เจ้าทับ |
| ราชสกุลพึ่งบุญ | |
| ราชสกุลสุทัศน์ | พระองค์เจ้าสุทัศน์ |
| ราชสกุลสุริยกุล | พระองค์เจ้าสุริยา |
| ราชสกุลอินทรางกูร | พระองค์เจ้าทับทิม |
ต้นราชสกุล ใน รัชกาลที่ 1 • รัชกาลที่ 2 • รัชกาลที่ 3 • รัชกาลที่ 4 • รัชกาลที่ 5• รัชกาลที่ 7• รัชกาลที่ 9 | |
| ราชสกุลฉัตรกุล | พระองค์เจ้าฉัตร |
| ราชสกุลดวงจักร | พระองค์เจ้าดวงจักร |
| ราชสกุลดารากร | พระองค์เจ้าดารากร |
| ราชสกุลทัพพะกุล | พระองค์เจ้าทับ |
| ราชสกุลพึ่งบุญ | |
| ราชสกุลสุทัศน์ | พระองค์เจ้าสุทัศน์ |
| ราชสกุลสุริยกุล | พระองค์เจ้าสุริยา |
| ราชสกุลอินทรางกูร | พระองค์เจ้าทับทิม |
ต้นราชสกุล ใน รัชกาลที่ 1 • รัชกาลที่ 2 • รัชกาลที่ 3 • รัชกาลที่ 4 • รัชกาลที่ 5• รัชกาลที่ 7• รัชกาลที่ 9 | |
พระราชโอรสและพระราชธิดาในรัชกาลที่ 1 ที่ได้ทรงกรม | ||
|---|---|---|
พระราชโอรสและพระราชธิดาในรัชกาลที่ 1 ที่ได้ทรงกรม | ||
| พระราชโอรส | กรมหลวงอิศรสุนทร •กรมหลวงเสนานุรักษ์ •กรมหมื่นพิทักษ์เทวา •กรมหมื่นอินทรพิพิธ •กรมหลวงเทพพลภักดิ์ •กรมหมื่นศักดิพลเสพ •กรมหมื่นจิตรภักดี •กรมหมื่นศรีสุเรนทร์ •กรมพระรามอิศเรศร •กรมพระปรมานุชิตชิโนรส •กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ · กรมหมื่นณรงค์หริรักษ์ •กรมหมื่นศรีสุเทพ •กรมหมื่นไกรสรวิชิต •กรมหลวงพิเศษศรีสวัสดิ •กรมหลวงรักษ์รณเรศ | |
| พระราชธิดา | กรมหลวงศรีสุนทรเทพ •กรมหลวงเทพยวดี | |
เจ้าต่างกรม ใน รัชกาลที่ 1 • รัชกาลที่ 2 • รัชกาลที่ 3 • รัชกาลที่ 4 • รัชกาลที่ 5 • รัชกาลที่ 9 • วังหน้าและวังหลัง | ||
| พระราชโอรส | กรมหลวงอิศรสุนทร •กรมหลวงเสนานุรักษ์ •กรมหมื่นพิทักษ์เทวา •กรมหมื่นอินทรพิพิธ •กรมหลวงเทพพลภักดิ์ •กรมหมื่นศักดิพลเสพ •กรมหมื่นจิตรภักดี •กรมหมื่นศรีสุเรนทร์ •กรมพระรามอิศเรศร •กรมพระปรมานุชิตชิโนรส •กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ · กรมหมื่นณรงค์หริรักษ์ •กรมหมื่นศรีสุเทพ •กรมหมื่นไกรสรวิชิต •กรมหลวงพิเศษศรีสวัสดิ •กรมหลวงรักษ์รณเรศ | |
| พระราชธิดา | กรมหลวงศรีสุนทรเทพ •กรมหลวงเทพยวดี | |
เจ้าต่างกรม ใน รัชกาลที่ 1 • รัชกาลที่ 2 • รัชกาลที่ 3 • รัชกาลที่ 4 • รัชกาลที่ 5 • รัชกาลที่ 9 • วังหน้าและวังหลัง | ||
การเฉลิมพระยศเจ้านาย: สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ | ||
|---|---|---|
การเฉลิมพระยศเจ้านาย: สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ | ||
| สมเด็จพระ / กรมสมเด็จพระ | สมเด็จพระรูปศิริโสภาคย์มหานาคนารี • สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี •สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี • สมเด็จพระศรีสุลาไลย • สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี •สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา • สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง • สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า •สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก • สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี •กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี | |
| กรมพระยา | กรมพระยาเดชาดิศร •กรมพระยาสุดารัตน์ราชประยูร • กรมพระยาบำราบปรปักษ์ •กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ •กรมพระยาวชิรญาณวโรรส •กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช •กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ •กรมพระยาดำรงราชานุภาพ • กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ • กรมพระยาชัยนาทนเรนทร | |
| กรมพระ | กรมพระเทพสุดาวดี • กรมพระศรีสุดารักษ์ •กรมพระอนุรักษ์เทเวศร์ • กรมพระปรมานุชิตชิโนรส •กรมพระรามอิศเรศ •กรมพระพิพิธโภคภูเบนทร์ •กรมพระพิทักษ์เทเวศร์ • กรมพระเทเวศร์วัชรินทร์ •กรมพระจักรพรรดิพงษ์ •กรมพระนเรศรวรฤทธิ์ •กรมพระสมมตอมรพันธ์ •กรมพระเทพนารีรัตน์ •กรมพระจันทบุรีนฤนาถ •กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ • กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ •กรมพระนครสวรรค์วรพินิต •กรมพระสุทธาสินีนาฏ • กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน • กรมพระศรีสวางควัฒน | |
| กรมหลวง | กรมหลวงธิเบศรบดินทร์ •กรมหลวงนรินทรรณเรศ • กรมหลวงจักรเจษฎา •กรมหลวงอิศรสุนทร () •กรมหลวงเทพหริรักษ์ •กรมหลวงศรีสุนทรเทพ •กรมหลวงเสนานุรักษ์ •กรมหลวงพิทักษ์มนตรี •กรมหลวงเทพยวดี • กรมหลวงเทพพลภักดิ์ •กรมหลวงรักษ์รณเรศ • กรมหลวงเสนีบริรักษ์ •กรมหลวงพิเศษศรีสวัสดิ สุขวัฒนวิไชย •กรมหลวงภูวเนตรนรินทรฤทธิ์ •กรมหลวงมหิศวรินทรามเรศร์ •กรมหลวงสรรพศิลป์ปรีชา •กรมหลวงวงศาธิราชสนิท •กรมหลวงนรินทรเทวี • กรมหลวงวรศักดาพิศาล •กรมหลวงวิสุทธิกระษัตริย์ •กรมหลวงพิชิตปรีชากร • กรมหลวงวรเสรฐสุดา •กรมหลวงบดินทรไพศาลโสภณ •กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม • กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร •กรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ •กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ •กรมหลวงเพชรบุรีราชสิรินธร •กรมหลวงปราจิณกิติบดี •กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช •กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ • กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ • กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ •กรมหลวงอดิศรอุดมเดช • กรมหลวงพรหมวรานุรักษ์ •กรมหลวงนครราชสีมา •กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ •กรมหลวงสุโขทัยธรรมราชา () • กรมหลวงลพบุรีราเมศร์ •กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ •กรมหลวงทิพยรัตนกิริฏกุลินี •กรมหลวงสงขลานครินทร์ •กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร •กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ • กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ • กรมหลวงชินวราลงกรณ • กรมหลวงวชิรญาณสังวร • กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร | |
| กรมขุน | กรมขุนสุนทรภูเบศร์ • กรมขุนกษัตรานุชิต •กรมขุนอิศรานุรักษ์ • กรมขุนศรีสุนทร •กรมขุนอิศเรศรังสรรค์ •กรมขุนกัลยาสุนทร •กรมขุนสถิตย์สถาพร •กรมขุนนรานุชิต • กรมขุนธิเบศร์บวร • กรมขุนพินิตประชานาถ () •กรมขุนวรจักรธรานุภาพ •กรมขุนราชสีหวิกรม •กรมขุนรามินทรสุดา •กรมขุนอนัคฆนารี •กรมขุนภูวนัยนฤเบนทราธิบาล •กรมขุนเจริญผลพูลสวัสดิ์ •กรมขุนขัตติยกัลยา •กรมขุนเทพทวาราวดี () •กรมขุนอรรควรราชกัลยา • กรมขุนศรีธรรมราชธำรงฤทธิ์ •กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา •กรมขุนสุพรรณภาควดี • กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราชัย •กรมขุนพิจิตรเจษฎ์จันทร์ •กรมขุนสวรรคโลกลักษณวดี • กรมขุนสิริธัชสังกาศ •กรมขุนมรุพงศ์สิริพัฒน์ •กรมขุนศรีสัชนาลัยสุรกัญญา •กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี | |
| กรมหมื่น | กรมหมื่นนรินทรพิทักษ์ • กรมหมื่นศักดิพลเสพ •กรมหมื่นนราเทเวศร์ •กรมหมื่นนเรศร์โยธี •กรมหมื่นเสนีเทพ •กรมหมื่นเจษฏาบดินทร์ () •กรมหมื่นอินทรพิพิธ •กรมหมื่นจิตรภักดี •กรมหมื่นศรีสุเรนทร์ •กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ • กรมหมื่นสุนทรธิบดี •กรมหมื่นนรินทรเทพ •กรมหมื่นศรีสุเทพ •กรมหมื่นณรงค์หริรักษ์ • กรมหมื่นเสพสุนทร •กรมหมื่นอมรมนตรี •กรมหมื่นนเรนทรบริรักษ์ •กรมหมื่นไกรสรวิชิต •กรมหมื่นสนิทนเรนทร์ •กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ •กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ •กรมหมื่นอมเรนทรบดินทร์ •กรมหมื่นถาวรวรยศ • กรมหมื่นอลงกฎกิจปรีชา •กรมหมื่นภูบาลบริรักษ์ •กรมหมื่นเชษฐาธิเบนทร์ •กรมหมื่นภูมินทรภักดี •กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส •กรมหมื่นมนตรีรักษา • กรมหมื่นเทวานุรักษ์ • กรมหมื่นวิษณุนาถนิภาธร •กรมหมื่นอดุลยลักษณสมบัติ •กรมหมื่นอุดมรัตนราษี •กรมหมื่นภูบดีราชหฤทัย •กรมหมื่นบวรวิไชยชาญ •กรมหมื่นกษัตริย์ศรีศักดิเดช •กรมหมื่นอมเรศรัศมี • กรมหมื่นอานุภาพพิศาลศักดิ์•กรมหมื่นอนันตการฤทธิ์ •กรมหมื่นสิทธิสุขุมการ •กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ •กรมหมื่นพิศาลบวรศักดิ •กรมหมื่นบริรักษ์นรินทรฤทธิ์ •กรมหมื่นสถิตย์ธำรงสวัสดิ์ •กรมหมื่นนฤบาลมุขมาตย์ • กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร •กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย •กรมหมื่นปราบปรปักษ์ •กรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ •กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา •กรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ •กรมหมื่นพงษาดิศรมหิป •กรมหมื่นวรวัฒน์สุภากร •กรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม • กรมหมื่นอนุพงษ์จักรพรรดิ์ • กรมหมื่นชาญไชยบวรยศ •กรมหมื่นสรรควิไสยนรบดี •กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา • กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ • กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส •กรมหมื่นอนุวัตน์จาตุรนต์ •กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช •กรมหมื่นเทววงศวโรทัย •กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร •กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต • กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ • กรมหมื่นอดิศรอุดมศักดิ์ •กรมหมื่นจันทบุรีสุรนาถ •กรมหมื่นสุทธนารีนาถ = สืบราชสมบัติ • ตัวเอียง = ฝ่ายใน | |
สมัยกรุงศรีอยุธยา • สมัยกรุงธนบุรี • สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ | ||
| สมเด็จพระ / กรมสมเด็จพระ | สมเด็จพระรูปศิริโสภาคย์มหานาคนารี • สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี •สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี • สมเด็จพระศรีสุลาไลย • สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี •สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา • สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง • สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า •สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก • สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี •กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี | |
| กรมพระยา | กรมพระยาเดชาดิศร •กรมพระยาสุดารัตน์ราชประยูร • กรมพระยาบำราบปรปักษ์ •กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ •กรมพระยาวชิรญาณวโรรส •กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช •กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ •กรมพระยาดำรงราชานุภาพ • กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ • กรมพระยาชัยนาทนเรนทร | |
| กรมพระ | กรมพระเทพสุดาวดี • กรมพระศรีสุดารักษ์ •กรมพระอนุรักษ์เทเวศร์ • กรมพระปรมานุชิตชิโนรส •กรมพระรามอิศเรศ •กรมพระพิพิธโภคภูเบนทร์ •กรมพระพิทักษ์เทเวศร์ • กรมพระเทเวศร์วัชรินทร์ •กรมพระจักรพรรดิพงษ์ •กรมพระนเรศรวรฤทธิ์ •กรมพระสมมตอมรพันธ์ •กรมพระเทพนารีรัตน์ •กรมพระจันทบุรีนฤนาถ •กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ • กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ •กรมพระนครสวรรค์วรพินิต •กรมพระสุทธาสินีนาฏ • กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน • กรมพระศรีสวางควัฒน | |
| กรมหลวง | กรมหลวงธิเบศรบดินทร์ •กรมหลวงนรินทรรณเรศ • กรมหลวงจักรเจษฎา •กรมหลวงอิศรสุนทร () •กรมหลวงเทพหริรักษ์ •กรมหลวงศรีสุนทรเทพ •กรมหลวงเสนานุรักษ์ •กรมหลวงพิทักษ์มนตรี •กรมหลวงเทพยวดี • กรมหลวงเทพพลภักดิ์ •กรมหลวงรักษ์รณเรศ • กรมหลวงเสนีบริรักษ์ •กรมหลวงพิเศษศรีสวัสดิ สุขวัฒนวิไชย •กรมหลวงภูวเนตรนรินทรฤทธิ์ •กรมหลวงมหิศวรินทรามเรศร์ •กรมหลวงสรรพศิลป์ปรีชา •กรมหลวงวงศาธิราชสนิท •กรมหลวงนรินทรเทวี • กรมหลวงวรศักดาพิศาล •กรมหลวงวิสุทธิกระษัตริย์ •กรมหลวงพิชิตปรีชากร • กรมหลวงวรเสรฐสุดา •กรมหลวงบดินทรไพศาลโสภณ •กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม • กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร •กรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ •กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ •กรมหลวงเพชรบุรีราชสิรินธร •กรมหลวงปราจิณกิติบดี •กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช •กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ • กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ • กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ •กรมหลวงอดิศรอุดมเดช • กรมหลวงพรหมวรานุรักษ์ •กรมหลวงนครราชสีมา •กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ •กรมหลวงสุโขทัยธรรมราชา () • กรมหลวงลพบุรีราเมศร์ •กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ •กรมหลวงทิพยรัตนกิริฏกุลินี •กรมหลวงสงขลานครินทร์ •กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร •กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ • กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ • กรมหลวงชินวราลงกรณ • กรมหลวงวชิรญาณสังวร • กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร | |
| กรมขุน | กรมขุนสุนทรภูเบศร์ • กรมขุนกษัตรานุชิต •กรมขุนอิศรานุรักษ์ • กรมขุนศรีสุนทร •กรมขุนอิศเรศรังสรรค์ •กรมขุนกัลยาสุนทร •กรมขุนสถิตย์สถาพร •กรมขุนนรานุชิต • กรมขุนธิเบศร์บวร • กรมขุนพินิตประชานาถ () •กรมขุนวรจักรธรานุภาพ •กรมขุนราชสีหวิกรม •กรมขุนรามินทรสุดา •กรมขุนอนัคฆนารี •กรมขุนภูวนัยนฤเบนทราธิบาล •กรมขุนเจริญผลพูลสวัสดิ์ •กรมขุนขัตติยกัลยา •กรมขุนเทพทวาราวดี () •กรมขุนอรรควรราชกัลยา • กรมขุนศรีธรรมราชธำรงฤทธิ์ •กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา •กรมขุนสุพรรณภาควดี • กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราชัย •กรมขุนพิจิตรเจษฎ์จันทร์ •กรมขุนสวรรคโลกลักษณวดี • กรมขุนสิริธัชสังกาศ •กรมขุนมรุพงศ์สิริพัฒน์ •กรมขุนศรีสัชนาลัยสุรกัญญา •กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี | |
| กรมหมื่น | กรมหมื่นนรินทรพิทักษ์ • กรมหมื่นศักดิพลเสพ •กรมหมื่นนราเทเวศร์ •กรมหมื่นนเรศร์โยธี •กรมหมื่นเสนีเทพ •กรมหมื่นเจษฏาบดินทร์ () •กรมหมื่นอินทรพิพิธ •กรมหมื่นจิตรภักดี •กรมหมื่นศรีสุเรนทร์ •กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ • กรมหมื่นสุนทรธิบดี •กรมหมื่นนรินทรเทพ •กรมหมื่นศรีสุเทพ •กรมหมื่นณรงค์หริรักษ์ • กรมหมื่นเสพสุนทร •กรมหมื่นอมรมนตรี •กรมหมื่นนเรนทรบริรักษ์ •กรมหมื่นไกรสรวิชิต •กรมหมื่นสนิทนเรนทร์ •กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ •กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ •กรมหมื่นอมเรนทรบดินทร์ •กรมหมื่นถาวรวรยศ • กรมหมื่นอลงกฎกิจปรีชา •กรมหมื่นภูบาลบริรักษ์ •กรมหมื่นเชษฐาธิเบนทร์ •กรมหมื่นภูมินทรภักดี •กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส •กรมหมื่นมนตรีรักษา • กรมหมื่นเทวานุรักษ์ • กรมหมื่นวิษณุนาถนิภาธร •กรมหมื่นอดุลยลักษณสมบัติ •กรมหมื่นอุดมรัตนราษี •กรมหมื่นภูบดีราชหฤทัย •กรมหมื่นบวรวิไชยชาญ •กรมหมื่นกษัตริย์ศรีศักดิเดช •กรมหมื่นอมเรศรัศมี • กรมหมื่นอานุภาพพิศาลศักดิ์•กรมหมื่นอนันตการฤทธิ์ •กรมหมื่นสิทธิสุขุมการ •กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ •กรมหมื่นพิศาลบวรศักดิ •กรมหมื่นบริรักษ์นรินทรฤทธิ์ •กรมหมื่นสถิตย์ธำรงสวัสดิ์ •กรมหมื่นนฤบาลมุขมาตย์ • กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร •กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย •กรมหมื่นปราบปรปักษ์ •กรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ •กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา •กรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ •กรมหมื่นพงษาดิศรมหิป •กรมหมื่นวรวัฒน์สุภากร •กรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม • กรมหมื่นอนุพงษ์จักรพรรดิ์ • กรมหมื่นชาญไชยบวรยศ •กรมหมื่นสรรควิไสยนรบดี •กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา • กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ • กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส •กรมหมื่นอนุวัตน์จาตุรนต์ •กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช •กรมหมื่นเทววงศวโรทัย •กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร •กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต • กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ • กรมหมื่นอดิศรอุดมศักดิ์ •กรมหมื่นจันทบุรีสุรนาถ •กรมหมื่นสุทธนารีนาถ = สืบราชสมบัติ • ตัวเอียง = ฝ่ายใน | |
สมัยกรุงศรีอยุธยา • สมัยกรุงธนบุรี • สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ | ||
พระราชโอรสในพระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี | ||
|---|---|---|
พระราชโอรสในพระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี | ||
| รัชกาลที่ 1 |
| |
| รัชกาลที่ 2 |
| |
| รัชกาลที่ 3 |
| |
| รัชกาลที่ 4 |
| |
| รัชกาลที่ 5 |
| |
| รัชกาลที่ 6 | ไม่มีพระราชโอรส | |
| รัชกาลที่ 7 | ไม่มีพระราชโอรส-ธิดา | |
| รัชกาลที่ 8 | ไม่มีพระราชโอรส-ธิดา | |
| รัชกาลที่ 9 | เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ()^ ()* | |
| รัชกาลที่ 10 |
| |
| รัชกาลที่ 1 |
| |
| รัชกาลที่ 2 |
| |
| รัชกาลที่ 3 |
| |
| รัชกาลที่ 4 |
| |
| รัชกาลที่ 5 |
| |
| รัชกาลที่ 6 | ไม่มีพระราชโอรส | |
| รัชกาลที่ 7 | ไม่มีพระราชโอรส-ธิดา | |
| รัชกาลที่ 8 | ไม่มีพระราชโอรส-ธิดา | |
| รัชกาลที่ 9 | เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ()^ ()* | |
| รัชกาลที่ 10 |
| |